بررسی دلایل روند افزایشی بهای طلا در بازار های جهانی

بهای طلا می تواند به 2 هزار دلار برسد

 

درطول 25 سال گذشته ، طلا دو حرکت قابل تمایز داشته یکی به سمت پایین بوده است و دیگری به سمت بالا. در ژانویه سال 1980 بهای هر اونس طلا به 850 دلاررسیدوپس از گذشت زمان کمی،قیمت طلا با شتاب پایداری شروع به کاهش کرد. روند کاهش بهای طلا که از ژانویه 1980 شروع شده بود، به مدت دو دهه کامل ادامه یافت تا اینکه در بیست ژولای 1999، بهای این فلز گرانبها به رقم باور نکردنی 80/252 دلار در هر اونس رسیده بود. پس از آنکه بهای طلا تقریباً به مدت دو سال در همین حدود باقی ماند، از آوریل 2001 قیمت طلا دوباره درمسیر افزایش قرارگرفت و از آن زمان تاکنون قیمتها همینطور درحال زیاد شدن است.

باید به کسانی که وقتی قیمتها در پایین ترین سطح خود قرار داشت، طلا خریدند ، تبریک گفت . اما دیگرانی مثل ما که از این موقعیت استفاده نکردند، باید با بررسی فرصتهای بعدی ، از این به بعد تصمیمات درست اتخاذ کنند.آنچه در اینجا اهمیت دارد، بررسی دلایل پشت سر سیر افزایش قیمت است و باید ما راکمک کند تاآینده نزدیک تغییرات طلا را پیش بینی کنیم.

قیمت فعلی طلای درحدود 628 دلار در هر اونس است.آخرین باری که قیمت طلا به بیش از 500 دلار در هر اونس رسیده بدون درنظر گرفتن دورانی که در حدود 800 دلار دراونس بود، سال 1987 بوده است . همانطور که قبلاً اشاره شد در سال 1999 ، طلا به قیمت حدود 252 دلار در اونس معامله می شده است. وقتی که به روند تغییرات اخیر بهای طلا نگاه می کنیم می بینیم که عمده افزایش قیمت ها در شش ماه اخیر رخ داده است.در نگاه اول به بازار طلا، دلیل اولیه چنین افزایش قیمتی ، ناشی از کمبود عرضه تقاضای بالا به نظر می رسد، از آن جهت که بسیاری از دلایل اصلی و سنتی محرک بهای طلا دربازار دیده نمی شوند. طلا همواره یکی از راههای مناسب برای مقابله با تاثیر تورم در کم کردن ارزش سرمایه است. اما وقتی به یکسال گذشته می نگریم، مشاهده می کنیم که تورم در اکثر کشورهای جهان بسیار ناچیز بوده است بنابر این به نظر می رسد تورم و یا ترس از تورم نمی تواند دلیل قابل توجهی در روند افزایش چشمگیر بهای طلا بوده باشد . به ویژه وقتی مشاهده می کنیم که عمده تقاضا برای طلا در شش ماه گذشته در ژاپن بوده است و می دانیم که ژاپن اکنون به جای مبارزه با تورم با پدیده جدیدی به نام انقباض پولی مواجه  شده و در تلاش است تا این مشکل را رفع کند.

این نکته نیز قابل توجه است که طلا همیشه در زمان جنگ یکی ازمحلهای امن برای انباشت سرمابه است ، اما با وجودآنکه وضعیت عراق در درحال حاضر جنگی است ، اما دامنه آن بسیار محدود است و نمی تواند به عنوان عامل اقتصادی قابل توجه حساب شود و بنابراین قادر نیست تا چنان ترسی در دل سرمایه داران ایجادکند که به فکر ذخیره سرمایه خود به صورت طلا بیفتند و تازه اگر چنین بود، روند افزایش شدید بهای طلا باید از سال 2003 آغاز می شد نه 2005 .

این فکر که بهای طلا در زمان جنگ افزایش می یابد، بخشی از یک نظریه کلی تر است که می گوید سرمایه داران در زمانی که احساس خطرکنند، ترجیح می دهند پول خود را به صورت طلا ذخیره کنند.

ایراد کلی این نظریه این است که اصولا سال 2005 به عنوان نقطه آغاز افزایش بهای طلا، سال مشکل سازی نبوده است .تنها عاملی که ممکن بوده درآن سال سرمایه داران را به فکر احتیاط بیاندازد، وضعیت بازار ارز بوده است . درسال 2005 فرانک سوئیس نسبت به دلار آمریکا 15 درصد ارزش خودرا ازدست داد.امااز سوی دیگر قوت دلار آمریکا در برابر سایر ارزها طی چند سال اخیر، یکی از عواملی است که سرمایه داران را نسبت به آینده مطمئن کرده است. با در نظر داشتن این موضوع و همینطور وضعیت بازارهای کالا، سهام و اوراق قرضه و پایداری نسبی آنها می تواند با قاطعیت گفت که از سال 2005 تاکنون ، نگرانی سرمایه داران از وضعیت آینده، عامل قابل توجهی در توجیه افزایش بهای طلا نبوده است.

عامل اصلی دیگر که ممکن است ما را در توضیح و توجیه افزایش بهای طلا کمک کند چین است. درواقع سال 2005، سالی بوده که چین تقریباً یکی از فاکتورهای اصلی در همه موضوعات سیاسی و اقتصادی به شمار می رفته است. تحلیلگران اقتصادی ، اکنون هر گاه سخن از «عدم موازنه» اقتصادی به میان می آورند، بدون درنگ به دنبال چین می گردند. اما به نظر می رسد چین ارتباط کمی با موضوع افزایش بهای طلا داشته باشد.با وجود آنکه چین اشتهای سیرنشدنی برای فلزات صنعتی از خود نشان داده و این مساله یکی از دلایل اصلی افزایش بهای بسیاری از فلزات به  ویژه مس ، روی و نیکل در شش ماه گذشته می باشد، اما طلا نقش صنعتی بسیار ناچیزی دارد و آمارها نشان می دهدکه بخش بسیار کمی از تقاضای طلا از سوی چینی ها بوده است. البته این مطلب درست است که تاثیر چین بر بهای سایر فلزات در افزایش قیمت طلا موثر بوده اما با این همه این عامل، دلیل قابل توجهی به شمار نمی رود. نقش چینی ها در بهای فلزاتی نظیر نقره ، پلاتین و مس روشن است ، اما در مورد طلا باید به سراغ دیگر اقتصاد در حال رشد، هند رفت .                    

در هند یکی از تکه های این معما پیدا می شود . به طور سنتی ، طلا در هند به عنوان وسیله ای برای ذخیره سازی مطمئن و امن ثروت شناخته شده است . در گذشته این طور بوده و به نظر می رسد در آینده نه چندان دور نیز چنین باشد. با ادامه روند پیشرفت اقتصادی چین و با رشد طبقه متوسط ، هندی ها تمایل بیشتری به ذخیره کردن درآمدهای رو به افزایش خود به صورت طلا پیدا می کنند. گزارش ها حکایت از آن دارد که فروش طلا و جواهرات در سال 2005 به میزان چشمگیری در هند افزایش یافته و خرید نقدی طلا در هند یکی از عوامل مهم کمک کننده به افزایش بهای طلا طی ماههای گذشته است.

عامل دیگر را می تواند در خاورمیانه پیدا کرد. همزمان با افزایش شدید بهای نفت خام از سال 2005، برنامه ریزان و مدیران پولی در منطقه به شدت مشغول شکل دهی و برنامه ریزی برای دارایی های رو به افزایش خود بوده اند. با توجه به کسری بسیار زیاد خزانه آمریکا، افزایش بهای نفت از سال 2005 تاکنون فرصت مناسبی بوده تا دولت آمریکا به بازیابی «پترودلار» بپرازد.

با این وجود، معادلات سرمایه گذاری در قوت یافتن دلار نسبت به یورو در اواخر اکتبر سال گذشته میلادی،باعث شد تا بسیاری از سرمایه گذاران به فرض اینکه دلار در دوره قوت میان مدت است ، به دنبال سرمایه گذاری به صورتهای دیگر باشند. قوت یافتن میان مدت دلار با افزایش بهای طلا تلاقی پیدا کردو بسیاری از کشورهای خاورمیانه را به خرید طلا متمایل نمودو باعث شد تا روند افزایشی بهای طلا ادامه یابد.

از این موضوع نیز نباید غفلت کرد که به غیراز سرازیر شدن سرمایه های خاورمیانه به سوی بازار طلا، خرید نقد این منطقه نیز در این مدت افزایش یافت وخود به عنوان محرکی در بازار عمل کرد. همین طور افزایش اخیر بهای نفت ، تقاضای مصرف کنندگان برای طلا و جواهرات رانیز همانند آنچه درهند رخ داد، افزایش داده است .

 برای توضیح بیشتر نقش خاورمیانه و به ویژه اعراب در افزایش بهای طلا باید به معضلاتی که سرمایه داران عرب در ذخیره کردن درآمدهای نفتی خود با آن مواجه بوده اند اشاره شود. از طرفی در طول سال 2005 بیشتر ارزهای مهم جهان یکسری ضعف ها ومشکلات داشته است. دلار به درست یا غلط به خاطر کسری شدید خزانه آمریکا همواره در معرض خطر بوده است. از سوی دیگر یورو هم باکسری، رشد ضعیف ، انفعال سیاسی و نگرانی های ساختاری مواجه است. رشد پوند انگلیس بسیار کند بوده و صنعت ، مسکن و بازار مصرف این کشور تغییرات بسیاری کندی داشته است . ین ژاپن هم در بیشتر سال 2005 روند رو به کاهش داشته است.

در چنین شرایطی برای بسیاری از سرمایه گذاران جهان، مطمئن ترین جا برای سرمایه گذاری ، طلاست و این موضوع به نظر می رسد که اصلی ترین دلیل افزایش چشمگیر بهای طلا دریکی دو سال اخیر باشد.

از سوی دیگر، در افزایش فزاینده تقاضا برای طلا، توجه به سرمایه گذاران ژاپنی اهمیت بسیار ویژه دارد سرمایه گذاران ژاپنی در خریدهای اخیر دربازار طلا، جزو خریداران عمده به حساب می آیند، اماآنها خریدار طلا به خاطر نگرانی از تورم نیستند .بلکه این سرمایه گذاران در سال 2005 به گونه ای تصادفی پی به فواید خرید طلا برده اند.

درحال حاضر نرخ سود تسهیلات بانکی در ژاپن صفردر صد است و بنابر این سرمایه داران ژاپنی باید به دنبال کارهایی با بازگشت بالاتر درخارج از ژاپن باشند . هنگامی که ژاپنی ها اوراق قرضه بانک مرکزی و سایر موسسات آمریکایی هارا می خرند،مقدار زیادی از ین ژاپن به دلار تبدیل می شود.اما به طور فزاینده ای طی سالهای اخیر پولهای ژاپنی به جای خرید اوراق قرضه آمریکایی، صرف سرمایه گذاری با شرکای اقتصادی جدیدسرمایه گذاری با شرکای اقتصادی جدید و درعین حال مهم ژاپن نظیر استرالیا و نیوزیلند شده است . با توجه به تورم موجود در استرالیا و نیوزیلند ومقایسه آن باژاپن ، تبدیل شدن ین به ارز این کشورها به نفع سرمایه گذاران ژاپنی تمام می شد، اما در سال گذشته ، موسسات آمریکایی نسبت به کسری نیوزیلند ابراز نگرانی کردند. این نگرانی باعث شد تا بسیاری از ژاپنی ها به فکر خارج کردن سرمایه های خود از نیوزیلند بیفتند و در شرایطی که تبدیل شدن دلار نیوزیلند به دلار آمریکا یا استرالیا و یا ین ژاپن موجب ضرر کردن سرمایه گذاران ژاپنی می شد، خرید طلا بهترین راه حل به نظر می رسید. این موضوع باعث شد بسیاری از سرمایه گذاران ژاپنی طلا خریداری کنند و این موضوع خودکمک بسیار قابل توجهی به سرعت یافتن افزایش بهای طلا در اواخر سال 2005 کرد. بهای طلا درآن زمان حدود 514 دلار در هر اونس بود.

 کمتر تردیدی نسبت به نقش سرمایه ها در تغییرات اخیر بازار طلا وجود دارد. به این نکته باید باین مطلب را افزود که هرگاه می بینیم بازاری در جهان بسیار رونق دارد، یاید مطمئن باشیم که سرمایه ها نیز در این بازار حضور فعالی دارند.  طلا یک روند است و بنابر این دنبال کنندگان این

 روند، صاحب طلا هستند.

اکنون که بهای طلا به بالاترین حد خود در طول تاریخ رسیده ، احتمال آسیب پذیر بودن بازار بسیار افزایش یافته است . با این همه برخی از دلایلی که به افزایش بهای طلا در سال 2005 کمک کرد ، اکنون به صورت پررنگ تر حضور دارد بی ثباتی سیاسی به ویژه در خاورمیانه، هنوز مایه نگرانی است. نگرانی های ناشی از برنامه هسته ای ایران در غرب، تغییرات سیاسی در فلسطین اشغالی و اسرائیل ، احتمال وقوع جنگ داخلی در عراق همه باعث می شود تا سرمایه داران را نسبت به ثبات جهانی نگران کند و در این میان طلا به عنوان روشی مطمئن برای ذخیره کردن سرمایه بسیار پرطرفدار خواهد بود.

از طرف دیگر باید توجه داشت که رکورد 850 دلاری سال 1980 را اگر بخواهیم با توجه به بهای دلار در حال حاضر بیان کنیم به رقم 2200 دلار در هر اونس می رسیم. با چنین نگاهی هنوز فضای بسیار زیادی برای افزایش قیمت طلا وجود دارد. به عبارت دیگر اگر امروز بهای طلا به 2200 دلار هر اونس برسد ، تازه از لحاظ ارزش، با قیمت سال 1980 برابری خواهدکرد

 

روزنامه دنیای اقتصاد = مورخ 16/3/85 – سید علیرضا جزایری

 

برگشت به صفحه قبلی | صفحه اصلی سایت